In de fiscale vereenvoudigingswet 2028 staat een voorstel om de invorderingskosten voor het dwangbevel drastisch te verlagen. Maar wat zijn de gevolgen daarvan?
Wat houdt het voorstel in?
Het voorstel is eigenlijk heel simpel. De huidige systematiek met een startbedrag van € 56 en een verhoging van € 5 voor elke € 45 dat de gevorderde som hoger is dan € 45wordt vervangen voor een percentage. In het voorstel wordt nu uitgegaan van 10%. Het minimumbedrag wordt gekoppeld aan het lage tarief voor de aanmaning (in 2026 is dat € 10). Met name de wijziging van het minimumbedrag heeft grote gevolgen.
Waarom wordt het gewijzigd?
De wijziging volgt uit de invorderingsstrategieën die de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen hebben vastgesteld. Daarin is onder andere ‘het voorkomen van probleemschulden’ als uitgangspunt opgenomen. Het verlagen van de invorderingskosten is daar onderdeel van zo blijkt uit de Memorie van Toelichting bij dit voorstel. Invorderingskosten zorgen voor een snelle(re) schuldenoploop en met name bij lagere belastingschulden zijn de huidige kosten voor het dwangbevel in verhouding met de oorspronkelijke schuld behoorlijk hoog. Ter illustratie: bij een openstaande belastingschuld van € 500 bedragen de kosten van het dwangbevel € 106, dat is een verhoging van ruim 21% ten opzichte van de openstaande belastingschuld. In het nieuwe voorstel worden de kosten van het dwangbevel in dit voorbeeld vastgesteld op € 50 (10%). Daarmee lopen de schulden minder snel op en wordt het effect van schuldenoploop gedempt.
Reactie van VNG, UvW en LVLB
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Unie van Waterschappen (UvW) en Landelijke Vereniging Lokale Belastingen (LVLB) hebben gezamenlijk gereageerd op het voorstel. In hun reactie stellen ze het nut en noodzaak van deze wijziging ter discussie, volgens VNG, UvW en LVLB is er onvoldoende onderzoek gedaan naar de omvang van het probleem (de snelle schuldenoploop). Ze geven daarbij aan dat uit de praktijk zou blijken dat het probleem beperkt is omdat het aantal bezwaar- en beroepszaken dat zich richt tegen de hoogte van de dwangbevelkosten zeer beperkt is. Ook twijfelen VNG, UvW en LVLB aan de noodzaak en toegevoegde waarde omdat gemeenten en waterschappen al aan sociaal invorderen doen en bijvoorbeeld een ruimer kwijtscheldingsbeleid hanteren.
Een ander punt dat VNG, UvW en LVLB maken is dat het verlagen van de dwangbevelkosten afbreuk doet aan de oorspronkelijke doelen van de kostenwet. Zo wordt er gewezen op de kostendekkendheid. Er is niet onderzocht of het nieuwe voorgestelde tarief kostendekkend is. Als dat niet het geval is kan het zo zijn dat alle belastingplichtige mee moeten gaan betalen aan de invordering. Een ander punt is dat de dwangbevelkosten een preventieve werking hebben. De gedachte daarachter is dat door kosten in rekening te brengen als mensen te laat betalen men eerder geneigd is op tijd te betalen.
Het laatste belangrijke punt dat VNG, UvW en LVLB maken is dat er geen aandacht is besteed aan de gevolgen voor gemeenten en waterschappen. Ze geven aan dat de voorgenomen wijzigingen gemeenten en waterschappen in totaal € 70 miljoen kost. De vraag die daarachter zit is natuurlijk wie gaat die miljoenen betalen?
Goed plan, gewoon doen
Wat mij betreft kan dit voorstel gewoon doorgang vinden. Iedereen begrijpt dat het verlagen van de dwangbevelkosten bijdraagt aan het voorkomen van een schuldenoploop. Het in rekening brengen van kosten is meer dan alleen een simpele rekensom of het kostendekkend is of niet. Het is ook onderdeel van visie en mensbeeld. Het past volledig binnen de brede maatschappelijke wens om met menselijke maat in te vorderen. Alle gemeenten en waterschappen zijn daarmee bezig (of zouden dat moeten zijn). Kosten zijn daar, hoe je het wendt of keert een onderdeel van.
De VNG, UvW en LVLB maken een terecht punt daar waar het gaat over de € 70 miljoen. Het Ministerie moet daar duidelijkheid over geven. Door wie en hoe wordt die € 70 miljoen betaald. Met de discussie over het (verschoven) ravijnjaar in gedachten zullen veel gemeenten een probleem krijgen als ze dit zelf moeten ophoesten. Hier moet dus een oplossing voor komen.
Maar buiten dat is het gewoon een uitstekend plan om de kosten van het dwangbevel te verlagen. Uit verschillende rapporten blijkt dat de hoogte van de kosten namelijk weinig invloed hebben op het betaalgedrag van mensen (zie bijvoorbeeld het rapport hierover bij de Dienst Toeslagen “Invorderingsmaatregelen bij Dienst Toeslagen. Onderzoek naar effectiviteit, proportionaliteit en alternatieven”. Ook het argument van VNG, UvW en LVLB dat het niet noodzakelijk is omdat er weinig bezwaren zijn tegen de hoogte van de kosten snijdt maar beperkt hout. We weten immers dat de doelgroep met oplopende en problematische schulden poststukken niet altijd openen, volledig lezen of begrijpen. Laat staan dat ze bezwaar maken.
Zelf meer inzicht in schuldenproblematiek
Wil je meer inzicht krijgen in het gedrag van belastingschuldige met schuldenproblematiek? Volg dan onze Workshop Sturen op betaalgedrag. Met deze workshop krijg je inzicht in de verschillende soorten gedrag en hoe je daar als organisatie op in kan spelen. Waardoor je beter instaat bent om bijvoorbeeld maatwerk te leveren.
