Belastingtaken zijn vaak een flinke uitdaging voor een organisatie. Het goed uitvoeren ervan kost niet alleen tijd en geld, maar geeft ook vragen als: ‘Zie ik geen regels over het hoofd?’, ‘Hoe weet ik of dat ik de juiste keuze maak’ en ‘Maak ik het niet onnodig ingewikkeld?’. Daarom kiezen steeds meer organisaties voor deskundige ondersteuning van Involon. Doordat we onszelf constant verbeteren en scherp houden, beschikken we over de meest actuele kennis van wet- en regelgeving. Die kennis delen we graag met jou. Zo geeft deze bijdrage een overzicht van de juridische rechtsbescherming binnen de invordering van fiscale geldschulden van lokale overheden.
Rechtsbescherming Invorderingswet
De rechtsbescherming in de Invorderingswet 1990 (hierna IW) is niet eenduidig geregeld. Op bepaalde punten is een gang naar de belastingrechter opengesteld en op andere punten is de betrokkene gehouden een civiele procedure te starten, al dan niet na het volgen van een voorprocedure in de vorm van administratief beroep of bezwaar. In de IW is namelijk sprake van een gesloten stelsel: alleen tegen daartoe aangewezen beslissingen staat bezwaar en beroep bij de belastingrechter open. In de overige gevallen kan de betrokkene zich wenden tot de civiele rechter als restrechter.
Administratief beroep
- Derden die geheel of gedeeltelijk recht menen te hebben op roerende zaken waarop voor een belastingschuld beslag is gelegd, art. 22 IW.
- Weigering van de ontvanger tot instemming met cessie of verpanding van de belastingschuld, art. 24 IW.
- Uitstel van betaling, art. 25 IW.
- Kwijtschelding van belastingen, art. 26 IW.
In de IW is, via de bijbehorende bepalingen in de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 (hierna URIW) en de (rijks)Leidraad Invordering 2008 (hierna: Leidraad) de mogelijkheid opengesteld om voor de vier hiervoor opgesomde situaties een beroepschrift in te dienen tegen de beslissing van de ontvanger. Het beroepschrift moet voor gemeentelijke belastingen worden gericht aan het college van B&W, voor waterschapsbelasting aan het Dagelijks Bestuur van het waterschap en voor provinciale belastingen aan Gedeputeerde Staten van de provincie. Eventueel kan de belanghebbende, als hij het niet eens is met het oordeel in administratief beroep, een civiele procedure starten uit onrechtmatige daad, aangezien er in genoemde situaties geen beroep bij de belastingrechter is opengesteld in de IW.
De civiele rechter
In bepaalde gevallen staat er geen administratief beroep (en ook geen bezwaar) open tegen de beslissing van de ontvanger. De betrokkene kan zich dan rechtstreeks wenden tot de civiele rechter als restrechter. Dit is bijvoorbeeld het geval bij geschillen over tenuitvoerlegging van een dwangbevel en bij verrekeningsgeschillen ex art. 24 IW. De belastingschuldige kan zich verzetten bij de civiele rechter tegen de tenuitvoerlegging van een dwangbevel op grond van art. 17 IW. Formeel schort het verzet niet de executie van het dwangbevel op. Als het verzet bij voorbaat kansloos is zal de ontvanger blijkens de Leidraad, de verdere tenuitvoerlegging van het dwangbevel niet aanhouden. In die situaties kan ook een kortgedingprocedure worden aangespannen als er sprake is van een spoedeisend belang (een financieel belang alleen is niet voldoende). In deze procedure wordt op korte termijn een uitspraak gedaan. De ontvanger zal de invorderingsmaatregelen dan wel opschorten.
Bezwaar gevolgd door beroep
Tegen de beschikking invorderingsrente (art. 30 IW), de beschikking aansprakelijkstelling (art. 49 IW) en de kostenbeschikking bij infoverplichting (art. 62 IW), en de bijbehorende bepalingen in de URIW, is bezwaar opengesteld tegen de beslissingen van de ontvanger, eventueel gevolgd door beroep bij de belastingrechter (in drie instanties: rechtbank, hof en Hoge Raad). Op het bezwaar, beroep, hoger beroep en beroep in cassatie hoofdstuk V van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), en de gekoppelde Algemene wet bestuursrecht (Awb) van overeenkomstige toepassing.
Rechtsbescherming Kostenwet
Op grond van art. 7 Kostenwet zijn drie verschillende procedures mogelijk tegen in rekening gebrachte kosten van vervolging. Zo is de mogelijkheid opengesteld om administratief beroep in te dienen bij de ontvanger tegen de betekeningskosten van een dwangbevel als deze door de deurwaarder in rekening zijn gebracht. Tegen de kosten van de aanmaning en de betekeningskosten van een per post betekend dwangbevel staat bezwaar bij de ontvanger open. Zowel het administratief beroep als het bezwaar bij de ontvanger worden eventueel gevolgd door een beroep bij de belastingrechter (in drie instanties: rechtbank, hof en Hoge Raad). Tot slot kunnen geschillen over andere in rekening gebrachte vervolgingskosten dan die van de aanmaning en van de betekening van het dwangbevel aan de civiele rechter worden voorgelegd. Art. 17 IW is hierop van toepassing, de betrokkene kan zich rechtstreeks wenden tot de civiele rechter.
Uitstel en verjaring
Indiening van een administratief beroepschrift, een bezwaarschrift of (hoger) beroepschrift geeft niet automatisch uitstel van betaling tot het moment dat er beslist is in de procedure. Echter, op grond van het beleid in de Leidraad kan de ontvanger– als er om wordt verzocht –uitstel van betaling verlenen. De verjaring van de belastingschuld wordt gestuit door het instellen door de belastingschuldige van een eis bij de burgerlijke rechter, de bestuursrechter komt hier niet in beeld (art. 4:105 Awb). Door stuiting van de verjaring begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen met de aanvang van de volgende dag (art. 4:110 Awb).
De rol van de Algemene wet bestuursrecht
De Awb is volgens art. 1 IW maar beperkt van toepassing op de IW. In art. 1, tweede lid, IW is immers bepaald dat art. 3:40, titels 4.1 t/m 4.3, art. 4:125, titel 5.2, de hoofdstukken 6 en 7 en afdeling 10.2.1, Awb niet van toepassing zijn op de invordering van belastingen. Dit neemt overigens niet weg dat in de praktijk door de Belastingdienst én lokale overheden vrijwel alle uitgesloten bepalingen van de Awb toch overeenkomstig worden toegepast, met name bij kwijtschelding en uitstel van betaling. Één belangrijke uitzondering op de regel dat zoveel mogelijk Awb-conform wordt gewerkt is te vinden in art. 1.1.5 Leidraad: de dwangsomregeling. Die regeling geldt namelijk niet voor andere beschikkingen dan in dat artikel zijn genoemd.
Tot slot
Wij vertrouwen erop dat dit overzicht zal bijdragen tot inzicht in de ‘invorderingswildernis’. De betrokkenheid bij de invorderingsfiscaliteit en de expertise van de auteur staat borg voor de optimale kwaliteit.
De kracht van Involon? De mix van adviseren, detacheren en opleiden. Benieuwd hoe Involon jouw organisatie kan ondersteunen bij complexe bezwaar- en beroepszaken? Neem vrijblijvend contact met ons op via 024 64 85 900 of info@involon.nl.
