Onlangs heeft de rechter een beroep tegen de aanslag forensenbelasting gegrond verklaard. Vanwege gebrekkige motivering en onzorgvuldige voorbereiding bij het opstellen van de nieuwe verordening ten opzichte van het jaar ervoor dient de aanslag forensenbelasting verminderd te worden, en wordt het betreffende artikel buiten toepassing gelaten ten aanzien van eiser.
Uitspraak: ECLI:NL:RBMNE:2026:2874
Fors hogere aanslag
In geschil is de aanslag forensenbelasting voor het jaar 2023. In de verordening 2022 was er een maximumtarief opgenomen van € 3.000,00. In de verordening 2023 is dit maximumtarief uit de verordening gehaald, en geldt er geen maximumtarief meer. Hierdoor is de aanslag van eiseres in het jaar 2023 fors gestegen ten opzichte van vorig jaar, namelijk van € 3.000,00 naar € 5.346,00. Dit is een stijging van 78%.
Strijd met het evenredigheidsbeginsel
Eiseres beroept zich onder andere op het evenredigheidsbeginsel. Zij vindt dat de gemeente had moeten motiveren waarom de excessieve heffing rechtmatig en redelijk is. De Hoge Raad heeft op 13 september 2024 geoordeeld dat de rechter bij een beroep op het evenredigheidsbeginsel eerst moet nagaan of de belangen van belastingplichtigen die door de lastenverzwaring worden geraakt, daadwerkelijk door de gemeentelijke wetgever zijn meegewogen. Als dat niet is gebeurd, geldt dat de regeling onzorgvuldig is voorbereid en onvoldoende is gemotiveerd. De rechter hoeft zelf die belangen niet alsnog af te wegen als de gemeente dat heeft nagelaten. Wanneer daardoor niet kan worden beoordeeld of het voorschrift evenredig is, moet het voorschrift in principe buiten toepassing worden gelaten. Alleen als de nadelige gevolgen duidelijk gering zijn, kan daarop een uitzondering worden gemaakt, omdat dan zonder nader onderzoek al kan worden aangenomen dat er geen sprake is van onevenredigheid.
Oordeel rechtbank
De heffingsambtenaar stelt dat de afschaffing van het maximumtarief een bewuste keuze is geweest van de gemeenteraad, maar hieruit valt niet op te maken dat hij de negatieve gevolgen van de lastenverzwaring heeft afgewogen tegen het belang van de gemeente om het maximumtarief af te schaffen. Dit blijkt ook niet uit de stukken die hij heeft aangebracht. Gelet op het toetsingskader hierboven moet worden aangenomen dat er sprake is van een onzorgvuldige voorbereiding en gebrekkige motivering van het voorschrift waarin het maximumtarief is komen te vervallen. Dat maakt dat er niet beoordeeld kan worden of er strijd is met het evenredigheidsbeginsel. Ook is een stijging van 78% ten opzichte van het jaar ervoor geen gering gevolg. De rechter oordeelt dat het geldende artikel in 2023 zonder maximumtarief buiten toepassing blijft ten aanzien van eiseres. Het direct voorafgaand aan 2023 geldende tarief inclusief maximum blijft op eiseres van toepassing, en de aanslag wordt dienovereenkomstig verminderd.
Conclusie
In beginsel staat het een gemeente vrij om zelf een tarief te bepalen. Deze zaak laat zien dat de vrijheid die gemeenten hebben om een tarief te bepalen niet zonder meer is. Er dient altijd sprake te zijn van een deugdelijke motivering en zorgvuldige voorbereiding.
Auteur: Rick Delhez
r.delhez@involon.nl
06 17 44 14 37
